Общественно-политическая интернет-газета

Кырдьык хаһан эмэ да буоллар, баҕар, биһиги муҥур үйэбитин баттаспатаҕын да иһин, син биир күөрэйэн тахсыаҕа. «Афанасий Максимов, Игорь Чикачев, Игорь Пахомов уонна Владимир Рожин сууттаммыт дьыалаларын ис хоһоонун биһиги интернеттэн уонна «Туймаада уоттара» хаһыаттан эрэ билэбит. Улахан хаһыаттар суруйбаттар. Арай, «Саха сирэ» быраабы араҥаччылыыр уорган иһигэр хоруупсуйаны утары тэриллибит муус устар 7 күнүнээҕи миитини суруйбут этэ, атыттар суох», - диэн Таатта общественноһын кытары норуот дьокутаатын көмөлөһөөччүтэ Николай Седалищев көрсүһэригэр эттилэр.

Афанасий Николаевич Максимов утары тэриллибит холуобунай сойуолаһыы туох төрүөттэн саҕаламмытай?

Аан дойду үрдүнэн сир баайдаах дойдулар бары үллэһиллэн бүтэн тураллар. Киһи хараҕар көстөр уонна көстүбэт ынырыктаахай кырыктаах сэриилэр бара тураллар. Сир баайа – ХАРЧЫ, оттон харчы – БЫЛААС.

Саха сирэ сирин баайын саппааһынан тэҥнээҕэ суох диибит. Кырдьыга оннук. Ол «биһиги баайбытыгар» Арассыыйа эрэ буолбакка, аан дойду адьырҕалара харахтарын хатаан сыталлар. Кондолиза Райс АХШ генеральнай сэкиритээринэн олорон: «Сибиир баайа – киһи аймах баайа» диэн эппитин да саныаҕыҥ. Сибиир – Арассыыйа сорҕото буолбатах даҕаны, бүттүүн «киһи аймах» бас билиитэ, баайа-дуола «буолбут» кэмэ кэллэ. Онон, «киһи аймах» ахсааныгар киирсэн америкаларыҥ эмиэ Сибиир сирин баайыгар тиксиэхтээх бырааптарын этэллэр. Ол үллэһиккэ туора мастыы кыбыллан хаалбыт кыра омук, ханнык эрэ судаарыстыбаннас дьаралыктара дуомнана-дуомнана быраабын туруорсан «чыып-чаап» диирэ күлүккэ сылдьар көстүбэт «оонньооччулары» улаханнык кыйахыыр. Афанасий Максимов, Игорь Чикачев, Игорь Пахомов - холобурдарыгар «улахан омуктар үллэһиктэригэр» орооһуо суохтаахпытын көрдөрөллөр.

Таатталар (таатталар эрэ буолуо дуо, саха дьоно үксэ) иһэ истээх, дириҥ иккис түгэхтээх дьыала бара турарын сэрэйэллэр, уолаттарын бүтэйдии көмүскүүллэр. Норуот кулгааҕын бүөлээн, хараҕын саба баайан – информационнай блокадаҕа олордуу – бу эмиэ улахан оонньуу бара турарын туоһута. Дьиҥнээхтик сиэбиттэрэ-уорбуттара эбитэ буоллар – информацияны саба тута сатааһын тоҕо наада буолуох этэй? Кырдьыктаах дьыала тэриллибитэ эбитэ буоллар, дьэ, бу, баһаалыста көрүҥ, бэйэҕит билиҥ диэн информацияны ыһан-тоҕон кэбиһиэхтээх этилэр. Ол суох. Хата, ол оннугар сурах-садьык таһымынан хаайыллыбыт дьокутаат уонна кини доҕотторун ааттарын хараардар кэпсэл тарҕата сатыыллар: «Максимов бэйэтэ буруйдаах, Магомедовтары бэйэтэ булларбыта, Штыров саллаата этэ, тойонун таҥнарбыт, таҥнарыахсыт хаһан баҕарар таҥнарыахсыт», - о.д.а. анаан-минээн оҥоһуллубут сурах-садьык ыыталлар. Ити барыта - норуоту муннара, саарбахтата сатааһын.

Урукку ыччат миниистирэ Алексей Еремеев эллэһэн-эллэһэн кырдьыгын таһаарынна. Тыа хаһаайыстыбатын миниистиринэн үлэлии сылдьыбыт Степан Охлопковы утары тэриллибит дьыала тохтотулунна. Алексей Еремеев бастакы да суукка туран, дьыала була сатаан тэриллибитин этэрэ. Адвокаттара син биир бастакы да суукка олоҕо суох тэриллибит холуобунай дьыаланы бырачыастыы сатаабыттара. Бастакы суут ону тоҕо эрэ (тоҕото сэрэйиллэр) ылыммат этэ. Оттон билигин кэлэн улгум баҕайытык субуруччу, хоруупсуйааҕа уорбаламмыт икки киһи «буруйдара дакаастамматаҕын» суут «ыраас мууска» таһаарда. Ити сууттар уураахтара киһини сэрэхэдитэр. Тоҕо? Икки киһини босхолоон баран биири олохтоохтук хаайаары соруннулар? Тугуй бу – мэнэйдэһии? Хас да сылы быһа норуот харчытыгар араас силиэдэбэтэллэр, сууттар-таймалар собуор үлэлии сылдьыбыт буолан таҕыстылар. Ону быраабы араҥаччылыахтаах погоннаах дьон дөбөҥнүк ыйыстыахтара дуо?

Таатталарга Максимов дьыалатын сиһилии хайдах баарынан «Ситим» общественнай организация салайааччыта, дьокутаат Афанасий Максимов көмөлөһөөччүтэ Николай Седалищев кэпсээн биэрдэ. «Дьэ, иһиттибит-биллибит, уолбут буруйа суох диэн бүтэйдии бүк эрэнэ эрэ сылдьыбыппыт, атыттарга тиэрдиэхпит. Ол иһин даҕаны…», - диэн Николай Иннокентьевич кэпсээнин истэн баран Ытык Күөл олохтоохторо үөһээ тыыннылар.

Таатта сирэ-уота улуу дьону биэрбит буруйугар 10 тыһыынча киһититтэн 1400 киһитин репрессийэлэппит улуус. Биир эмэ репрессийэлэммэтэх хаан уруу аймахтаах ыал суох. Ол да буоллар, дьон куттаммакка, эмиэ репрессийэ хабааннаах дьыала тэриллибититтэн дьааххамакка көрсүһүүгэ кэлэ сатаабыт. Дьон кыалларынан, сүбэ-соргу биэрдилэр: «Юридическай эрэ өттүнэн киирсэн кыайыахха сөп, манна син биир кыаллыбат дьыала, Москуба эрэ быһаарар кыахтаах, биһиги бэйэбит кыахпыт баарынан көмө-тирэх буолуохпут» дииллэр.

Дьон Максимовтааҕы көмүскээбит адвокаттар үлэлэрин ыйыталастылар. «Адвокаттар тиритэ-хорута үлэлии сылдьаллар. Кэлин бу дьыалаҕа көмөлөһүннэрэ саҥа адвокат ыллыбыт – Ольга Тимофееваны. Кини Үрдүкү суукка ааһыныы процеһыттан саҕалаан кытта сылдьар. Улаханнык көмөлөстө. Саҥаттан саҥа сокуону кэһии баарын булаттаата. Кини көмөтүнэн Афанасий Николаевич сууттаммыт үс ыстатыйатыттан биирэ – «нолуоктан куотуу» көтүрүлүннэ. «Адвокаттар ситэри үлэлээбэттэр» диэн этии оруна суох. Судьуйа Степан Попов кинилэр этиилэрин «долоҕойугар тохтоппотоҕо» буруйдаах», - диэн Николай Седалищев быһаарар.

Суут уурааҕа быдан тахсыан инниттэн, дьокутаат уонна кини биир идэлээхтэрин дьылҕата «быһаарыллан бүппүтүн» элбэх түгэн туоһулуур. Ол туһунан «Кыым.ру», «Аартык.ру», «В Якутии.ру» о.д.а. интернет хаһыаттар, «Туймаада уоттара», «Жизнь Якутска» о.д.а. кумааҕы хаһыаттар сиһилии суруйан тураллар.

Афанасий Максимовы утары дьыала тэрийбит, кыттыспыт дьон:

- Генерал Яков Стахов федеральнай ирдэбилгэ биллэриллиннэ.

- Дьыаланы силиэстийэлээбит силиэдэбэтэл Дергилев-Меркибаев сокуону толоостук кэһэн «Еремеев дьыалатын» ыыппытын судьуйа Сардаана Тарасова бэлиэтээбитэ. «Максимов дьыалатыгар» даҕаны силиэдэбэтэл оннук сыһыаннаспыта сабаҕаланар.

- Дьыаланы суукка тиэрдибит силиэдэбэтэл Карелин М. «опер хамнаһыгар» Москубаҕа тиийэ дьиэлэммитэ-уоттаммыта, сыаналаах массыыналаммыта биллэр.

- Прокурор Подласенко Саха сиригэр бэйэтин биир дойдулаахтарын кууһунан (21 киһини) көһөрөн аҕалан дьиэлээн-уоттаан, күн бэҕэһээ соҕурууттан кэлбит дьоҥҥо хотугу надбавканы хамнастарыгар эптэрэн харчылыы сылдьарын СМИттэн билэбит. Подласенко онно тугу да хардарара суох.

Маннык дьон дьокутааты утары холуобунай дьыаланы мээнэҕэ тэрийбиттэрэ буолуо дуо?

ны, СӨ Общественнай палатата «Максимов дьыалатынан» общественнай истии тэрийбитэ. Нэдиэлэ иһинэн Общественнай палата иһинэн тэриллибит хамыыһыйа «дьыалаҕа быһаарсыах» буолбута да, билигин даҕаны быһаарсыбыт түмүгүн бэчээккэ биэрэ иликтэр. Президент сорудаҕынан тэриллибит хамыыһыйа быһаарыытын бастаан президеҥҥэ аахтарар диэн буолбута. Бүгүн, бэнидиэнньиккэ Егор Борисов остуолугар Общественнай палата быһаарыыта ууруллуохтаах. Дьэ, түмүгэ хайдах буолар, кэтэһэбит.

http://aartyk.ru/sobitiya/item/1029-afanasiy-maksimov-dyalata-informatsionnay-haachchah-kimiehe-barystaa%D2%95yy?

2012-04-24 01:01:29

Всего просмотров: 3359